۱۱ ماه پیش

» مدیریت ادعا (Claim) چیست؟ (بخش اول)

کلیم به چه معناست؟

واژه کلیم (Claim) در زبان فارسی به معنای ادعا، خواست یا دعوی حقوقی است. این واژه معمولاً در چارچوب‌های حقوقی یا اقتصادی به کار می‌رود و به معنای بیان حق یا خواسته‌ای است که یک فرد یا سازمان از دیگری دارد. به عبارت دیگر، زمانی که فردی به چیزی که معتقد است حق اوست اشاره می‌کند، در حقیقت یک کلیم یا ادعا دارد.

مدیریت ادعا چیست؟

مدیریت ادعا (Claim Management) به فرآیندی گفته می‌شود که در آن ادعاهای حقوقی و مالی مرتبط با یک پروژه شناسایی، تحلیل و حل‌وفصل می‌شوند. این امر در پروژه‌های عمرانی و پیمانکاری از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا اختلافات و ادعاهای مختلف می‌توانند منجر به افزایش هزینه‌ها، تاخیر در اجرا و حتی فسخ پیمان قرارداد شوند

مدیریت ادعا در pmbok:

شاید ذهن شما نیز درگیر این سوال شده باشد که معیار سنجش یا استاندارد مدیریت ادعا در قراردادها چیست؟! به‌طور کلی، یک کتابچه راهنمایی به نام راهنمای پیکره دانش مدیریت پروژه (Project Management Body of Knowledge) توسط موسسه مدیریت پروژه (PMI) با هدف شناسایی عناصر مختلف مدیریت منتشر شده است. در استاندارد PMBOK، مدیریت ادعا به عنوان بخشی از مدیریت قراردادها و مدیریت یکپارچگی پروژه مطرح می‌شود. این استاندارد تأکید می‌کند که مستندسازی دقیق، تحلیل ریسک و مدیریت تغییرات، بخش‌های اساسی در کنترل و مدیریت ادعاها هستند.

تفاوت بین ادعا و تغییر در پروژه :

به‌طور کلی، ادعا یک درخواست رسمی برای جبران خسارت یا تغییر شرایط قراردادی به دلیل مشکلات غیر منتظره است. در حالی که تغییر به بهینه کردن هزینه یا زمان پروژه طبق مواردی که اجرا شده است، اشاره دارد و نیاز به توافق طرفین دارد. به عبارت دیگر، ادعا معمولاً به دلیل اختلاف نظر بین طرفین ایجاد شده و برای احقاق حق و جبران خسارت‌ها مطرح می‌شود، اما تغییرات در پروژه معمولاً به‌صورت رسمی و با هدف اصلاح و سازگاری شرایط پروژه و ایجاد توافق جدید برای زمان‌بندی یا هزینه‌ها انجام خواهد شد.

مدیریت ادعا در پروژه های عمرانی:

مدیریت ادعا در پروژه های ساخت و عمرانی به دلیل ماهیت پیچیده و طولانی‌مدت این پروژه‌ها، اهمیت ویژه‌ای دارد. از آنجا که تغییرات در حین اجرای پروژه‌های عمرانی اجتناب‌ناپذیر است، مدیریت صحیح ادعاها می‌تواند از بروز دعوی و اختلافات جدی جلوگیری کند.

انواع ادعا در قراردادهای پیمانکاری :

ادعا در پروژه‌های عمرانی و قراردادهای پیمانکاری می‌تواند به اشکال مختلفی بروز کند که مهمترین آن‌ها به شرح زیر است:

1- ادعای مالی

این دسته از ادعاها مربوط به هزینه‌های اضافی ناشی از تغییرات یا تاخیرات پروژه است که در طول اجرای عملیات به وجود می‌آید. پیمانکار می‌تواند ادعا کند که هزینه‌های پیش‌بینی نشده یا تغییرات در الزامات کار، نیاز به تعدیل هزینه‌ها را ایجاد کرده است. توصیه می‌کنم برای اطلاع از تاخیرات پروژه‌های عمرانی به مقاله بخشنامه 5090 مراجعه کنید.

2- ادعای زمانی

این ادعاها مرتبط به تاخیرهای زمانی است که کارفرما یا پیمانکار معمولا برای جبران زمان‌های از دست رفته و تمدید مدت پیمان مطرح می‌کنند.

3- ادعاهای کیفی

ادعاهای کیفی به مشکلات مربوط به کیفیت کار انجام‌شده اشاره دارند. این ادعاها ممکن است به عدم تطابق با مشخصات، استانداردهای فنی یا الزامات کیفی منجر شوند و پیمانکار یا کارفرما می‌توانند بر اساس این ادعاها از طرف دیگر درخواست تجدید نظر یا جبران خسارت کنند.

4- ادعاهای مربوط به محدوده

این ادعاها به تغییرات یا تعدیل در محدوده کار پروژه اشاره دارند. اگر بخشی از عملیات به دلایلی تغییر کرده یا نیاز به کار اضافی ایجاد شود، پیمانکار می‌تواند به عنوان ادعای مربوط به محدودیت محدوده، تقاضای جبران خسارت یا زمان اضافی کند.

علاوه بر موارد ذکر شده، ادعاهای پروژه بر اساس مستندات و تحلیل‌ها نیز به به سه دسته کلی زیر تقسیم می‌شوند:

ادعاهای فناشونده: این ادعاها به دلیل ضعف در مستندات و اعتبار تحلیل‌ها، احتمال پذیرش کمی دارند.

ادعاهای به حق: این ادعاها دارای مستندات و تحلیل‌های معتبر هستند و احتمال پذیرش آن‌ها بالا است.

ادعاهای مشکوک: این ادعاها وضعیت نامشخصی دارند و پذیرش آن‌ها به کیفیت مستندات و تحلیل‌ها بستگی دارد.